Geluidschermen langs wegen en spoor zijn vaak betonnen of glazen kolossen die weinig toevoegen aan de omgeving. Rijkswaterstaat en ProRail moeten de komende jaren zo'n 150 kilometer aan geluidschermen vervangen. Dit biedt een unieke kans voor een duurzaam alternatief! We zijn op zoek naar een innovatief biobased geluidscherm dat niet alleen geluid weert, maar ook water opvangt, biodiversiteit stimuleert én visueel aantrekkelijk is. In deze challenge zijn we op zoek naar startups die in co-creatie een werkend prototype kunnen realiseren.
Ben jij een expert in biobased materialen, circulair bouwen of duurzame constructies? Doe dan mee met deze challenge en maak kans op 25.000 euro pilotbudget, een begeleidingstraject van 5 maanden en opschaling bij succes!
De uitdaging
Geluidschermen zijn essentieel om omwonenden van snelwegen en spoorlijnen te beschermen tegen geluidsoverlast. Toch worden deze schermen vaak gezien als betonnen of glazen kolossen die de omgeving eerder verarmen dan verrijken. Als we niets doen, worden dat opnieuw traditionele oplossingen met een grote ecologische voetafdruk.
Nieuw Zwanenburg, een innovatiecentrum in Oirschot, fungeert als living lab voor circulaire ontwikkelingen in de Grond-, Weg- en Waterbouw (GWW). Op het terrein worden lokaal gewassen geteeld zoals vezelhennep en olifantsgras . Deze gewassen hebben sterke vezels die geschikt zijn voor biobased bouwmaterialen. Vezelhennep staat bekend om zijn uitstekende geluidsabsorberende eigenschappen, terwijl olifantsgras snel groeit en tijdens de groei veel CO₂ opneemt. Door deze gewassen lokaal te verbouwen, verminderen we de ecologische voetafdruk en bevorderen we de circulaire economie.
Samen met Building Balance en Innova58 experimenteert Nieuw Zwanenburg al met zes biobased toepassingen voor de GWW:
- Bioverrijkt asfalt
- Bioverrijkt beton
- Biobased bruggen
- Biobased straat- en wegmeubilair
- Biobased geotextielen
- Biobased oeverbescherming
Nu willen we een zevende categorie toevoegen: een biobased geluidscherm dat meer is dan alleen een scherm.
Een succesvol concept heeft de potentie om op grote schaal te worden toegepast. Naast Rijkswaterstaat en Prorail, zoeken ook provincies en gemeenten naar duurzame alternatieven voor traditionele schermen. Bovendien groeit de vraag naar multifunctionele infrastructuur die klimaatadaptief is en bijdraagt aan biodiversiteit wereldwijd. Een innovatief biobased geluidscherm kan een belangrijk exportproduct worden voor landen die hun infrastructuur willen verduurzamen.
Waar zijn we naar op zoek?
Het geluidscherm van de toekomst moet voldoen aan een aantal functionele eisen:
- Effectief geluid reduceren (geluidsreductie 25 dB, geluidsabsorptie minimaal 8 dB).
- Gebruik van biobased materialen, bij voorkeur deels afkomstig van lokaal geteelde gewassen zoals vezelhennep of olifantsgras die op Nieuw Zwanenburg worden verbouwd.
- Slim omgaan met regenwater: opvang in natte tijden, zuiveren en bufferen voor droge tijden ter ondersteuning van klimaatadaptatie.
- Positieve bijdrage aan biodiversiteit en landschapskwaliteit.
- Onderhoudsarm zijn en een realistische levensduur hebben.
- Schaalbaar naar grootschalige toepassing langs Nederlandse infrastructuur
Hoewel het gebruik van vezelhennep en olifantsgras sterk wordt aangemoedigd vanwege hun duurzame en lokale karakter, staan we open voor alternatieve biobased en circulaire oplossingen. Zolang het ontwerp bijdraagt aan de duurzaamheid en functionaliteit van het scherm, is er ruimte voor creatieve invalshoeken, nieuwe materialen en innovatieve combinaties.
Het uiterlijk van het geluidscherm ligt volledig open: we dagen deelnemers uit om verrassende, visueel aantrekkelijke ontwerpen te maken die passen in verschillende landschappen; van landelijke wegbermen tot stedelijke zones. Het scherm mag opvallen of juist opgaan in de omgeving, zolang het bijdraagt aan een positieve beleving van infrastructuur.
We zoeken dus niet alleen een technische oplossing, maar een totaalconcept dat esthetiek, duurzaamheid en functie op een vernieuwende manier weet te verenigen.
Wat is er te winnen?
- Een kans op een opdracht om een prototype / pilot te realiseren (financieel ondersteuning voor pilot tot 25.000 euro)
- Een kans op een vervolgopdracht of duurzame samenwerking bij een succesvolle pilot.
- Een begeleidingstraject van 5 maanden waarin jullie zowel de oplossing als de onderneming naar een hoger niveau kunnen tillen.
- Toegang tot het netwerk en evenementen van de overheid.
Beoordelingscriteria
- Innovatie: de mate waarin het concept vernieuwend is en meerwaarde biedt t.o.v. bestaande oplossingen
- Functionaliteit: de mate waarin de oplossing effectief geluid reduceert, water opvangt en biodiversiteit stimuleert
- Duurzaamheid: de mate waarin gebruik wordt gemaakt van lokale en hernieuwbare grondstoffen, met aandacht voor een lange levensduur, een lage ecologische voetafdruk en minimaal onderhoud.
- Haalbaarheid: de mate waarin het concept concreet en technisch uitvoerbaar is, en binnen 5 maanden kan worden ontwikkeld tot een testbaar prototype op locatie.
- Schaalbaarheid: de potentie voor toepassing op grotere schaal langs de Nederlandse infrastructuur.
Over ons
Rijkswaterstaat werkt elke dag vol toewijding aan een veilig, leefbaar en bereikbaar Nederland. Al meer dan 225 jaar houdt de organisatie het land in beweging via de rijkswegen, vaarwegen en wateren. Tegelijkertijd kijkt Rijkswaterstaat vooruit: duurzaamheid staat hoog op de agenda. Met circulair werken, emissieloos bouwen en slimme, klimaatadaptieve oplossingen zet de organisatie grote stappen richting de toekomst. Door de krachten te bundelen en expertise slim in te zetten, ontstaan innovatieve ideeën die bijdragen aan de energietransitie én aan infrastructuur die generaties mee kan. Samenwerken met Rijkswaterstaat betekent werken aan impactvolle projecten die er echt toe doen – voor Nederland én voor de toekomst.
Achtergrondinformatie
Lees hier meer over een eerdere versie van deze challenge, gericht op duurzame geluidschermen, maar minder specifiek op biobased, wateropvang en biodiversiteit https://www.innova58.nl/innovaties/2435652.aspx?t=Geluidsschermen--10-stuks
Tijdlijn
De challenge is verdeeld in twee fases: 1) de marktverkenning en 2) de meervoudig onderhandse aanbesteding. De belangrijkste momenten zijn:
1. Marktverkenning
- 17 april, 12:00 uur: start marktverkenning voor de challenge
- 22 mei, 12:00 uur: deadline vragen stellen met betrekking tot de marktverkenning
- 3 juni, 17:00 uur: deadline insturen interesse melding
- Uiterlijk 17 juni: bekendmaking uitslag marktverkenning
2. Meervoudig onderhandse aanbesteding
- Uiterlijk 17 juni: mogelijke start MOA = 3 partijen worden uitgenodigd voor een inschrijving
- 24 juni, 12:00 uur: deadline vragen stellen (nota van inlichtingen)
- 27 juni, 12:00 uur: deadline insturen concept plan van aanpak
- Tussen 30 juni en 4 juli: presenteren van concept plan van aanpak via pitch
- 11 juli, 17:00 uur deadline insturen definitief plan van aanpak (max 9 pagina’s)
- 21 juli: voorgenomen gunningsbesluit
- 8 en 9 september: start programma ‘Startup in Residence Intergov’
Over het SIR Intergov programma
De geselecteerde startups volgen een op maat gemaakt begeleidingstraject van vijf maanden dat bestaat uit de volgende onderdelen:
- Basecamp – maandag 8 en 9 september 2025. Tijdens deze tweedaagse start leggen we samen de basis voor een sterke en succesvolle samenwerking. De ervaring leert dat de tijd die je hier investeert, direct invloed heeft op het verloop en het resultaat van het traject. Benieuwd hoe het programma eruit ziet? Zo zag het programma er in de afgelopen ronde uit.
- Expertsessie – 23 oktober en 11 december 2025 en 15 januari 2026 - SiR Intergov stelt verschillende (op maat gemaakte) workshops en experts ter beschikking, die je ondersteunen bij het ontwikkelen van kennis, vaardigheden en nieuwe inzichten.
- Check-ins – Tweewekelijkse incheckmomenten met de challengehouder om de voortgang van de samenwerking te bewaken. Elke vier weken sluit een ervaren mentor aan om extra ondersteuning te bieden.
- Pivot or persevere – donderdag 11 december 2025. Halverwege het programma doen we een grote check-in op inhoud en voortgang. De teams bekijken waar ze staan ten opzichte van hun mijlpalen. Dit is ook het moment waarop teams nog een pivot kunnen maken naar een andere aanpak/oplossing (Pivot) of dat we doorgaan op dezelfde route (Persevere).
- Pitch trainingen – in aanloop naar Demo Day, tussen 5 en 11 maart 2026, volgen alle ondernemers een training van gerenommeerde pitch-trainer Sheila Schenkel. Hoe presenteer je jezelf helder en overtuigend in een korte tijd?
- Demo Day – donderdag 19 maart 2026. Tijdens Demo Day presenteren de ondernemers en challengehouders hun innovatieve oplossing aan changemakers, beleidsmakers, investeerders en andere visionairs.
Hoe gaan we verder?
Deze challenge begint met een marktverkenning om te zien of er ondernemers zijn met innovatieve oplossingen. Heb je een goede oplossing? Vul dan het interesseformulier in met een beschrijving van maximaal 500 woorden en upload maximaal 2A4 met daarin jouw oplossing uitgeschreven (foto’s/plaatjes kun je in de 2A4 plakken).
De Meervoudig Onderhandse Procedure (MOA)
Deze challenge wordt na de marktverkenning uitgezet als een zogeheten Meervoudig Onderhandse Procedure. We doorlopen tijdens de selectiefase de volgende stappen:
- Maximaal 3 startups ontvangen na de marktverkenning een offerteuitvraag.
- Na het versturen van de offerteuitvraag, vindt er een vragenronde plaats. In deze ronde krijgen de startups de gelegenheid vragen te stellen met betrekking tot de offerte uitvraag.
- Na de vragenronde sturen de 3 startups hun concept plan van aanpak in en geven hierover een pitch. Tijdens de pitch kan het beoordelingsteam aanvullende vragen stellen ter verduidelijking. Je kunt deze info meenemen in je definitieve plan van aanpak.
Na de pitch stuur je je definitieve plan van aanpak in. Wordt jouw voorstel als beste beoordeeld door het beoordelingsteam? Dan wordt je uitgenodigd om mee te doen aan het programma Startup in Residence Intergov!
Heb je vragen naar aanleiding van informatie op deze pagina? Dan kan je vragen stellen via het vragen en antwoorden tabblad. De antwoorden op de gestelde vragen worden ook op het platform gepubliceerd en zijn dus voor alle geïnteresseerde partijen in te zien.